EC
103 สรุปเศรษฐศาสตร์ทั่งไปบทที่ 1 แนวคิดเกี่ยวกับเศรษฐศาสตร์
เนื่องจากทรัพยากรธรรมชาติมีอยู่อย่างจำกัด แต่ความต้องการของมนุษย์มีอยู่ไม่จำกัด จึงทำให้เกิดความไม่สมดุลระหว่างทรัพยากรกับความต้องการอันเป็นสาเหตุให้เกิดความขาดแคลน (Scarcity) ในสินค้าและบริการ ปัญหาพื้นฐานทางเศรษฐกิจจึงเกิดขึ้นกับทุกระบบเศรษฐกิจ นั่นคือ ปัญหาว่าจะผลิตอะไร (What), ผลิตอย่างไร (How), และผลิตเพื่อใคร (For Whom) โดยใช้ปัจจัยการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
ความหมายของเศรษฐศาสตร์
เศรษฐศาสตร์ เป็นแขนงหนึ่งในสาขาสังคมศาสตร์ ซึ่งจะศึกษาถึงพฤติกรรมของมนุษย์และสังคมในการเลือกใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด เพื่อผลิตสินค้าและบริการเพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์ที่มีอยู่อย่างไม่จำกัดให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
เศรษฐศาสตร์จุลภาค เป็นการศึกษาพฤติกรรมทางเศรษฐกิจในระดับหน่วยเล็ก ๆ ได้แก่ ผู้ผลิต ผู้บริโภค ตลาด อุปสงค์ อุปทาน และการกำหนดราคา
เศรษฐศาสตร์มหภาค เป็นการศึกษาพฤติกรรมทางเศรษฐกิจในภาพรวมทั้งประเทศ ได้แก่ รายได้ประชาชาติ การออม การลงทุน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการค้าระหว่างประเทศ
ปัจจัยการผลิต
ปัจจัยการผลิต คือ ทรัพยากรที่ใช้ในการผลิตสินค้าและบริการ ซึ่งประกอบด้วยปัจจัย 4 อย่าง ดังนี้
ระบบเศรษฐกิจ
หน่วยเศรษฐกิจ คือ หน่วยงานที่มีอยู่ในระบบเศรษฐกิจ ทำหน้าที่ทางด้านติดตามเกี่ยวกับการผลิต การบริโภค และการจำแนกแจกจ่ายสินค้าหรือบริการ เพื่อให้ทุกคนอยู่ดีกินดี
วงจรเศรษฐกิจอย่างง่าย คือ ระบบเศรษฐกิจแบบปิด ซึ่งจะไม่มีรัฐบาลหรือการค้าระหว่างประเทศเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งในระบบหน่วยเศรษฐกิจของทุกประเทศจะประกอบด้วย 2 หน่วยสำคัญ คือ
1. หน่วยธุรกิจ จะทำหน้าที่เป็นผู้นำปัจจัยการผลิตมาผลิตสินค้าและบริการ เพื่อจำหน่ายให้แก่หน่วยครัวเรือน
2. หน่วยครัวเรือน จะทำหน้าที่เป็นผู้บริโภคและเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต โดยจะได้รับผลตอบแทนในรูปของค่าจ้าง ค่าเช่า ดอกเบี้ย และกำไร
ระบบเศรษฐกิจ
ในปัจจุบันประเทศต่าง ๆ ในโลกมีระบบเศรษฐกิจและการเมืองที่มีความเป็นอิสระในการประกอบ-การ 4 ระดับ ดังนี้
1. ระบบคอมมิวนิสต์ เป็นระบบที่อยู่ซ้ายสุดหรือประชาชนมีอิสระน้อยที่สุด กล่าวคือ ประชาชนจะไม่มีสิทธิเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต ไม่มีอิสระในการเลือกผลิตหรือเลือกบริโภค รัฐบาลจะเป็นผู้กำหนดว่าสังคมจะผลิตอะไร อย่างไร และเพื่อใคร ประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจแบบนี้ ได้แก่ รัสเซียและจีนแดง
2. ระบบสังคมนิยม เป็นระบบที่วางแผนโดยรัฐในกิจการสำคัญที่เป็นของรัฐเพื่อสวัสดิการของสังคม เช่น ธนาคาร ป่าไม้ อุตสาหกรรมเหล็ก ฯลฯ ประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจแบบนี้ ได้แก่ พม่าและฮังการี
3. ระบบผสม เป็นระบบที่ประชาชนมีอิสระในการตัดสินใจและเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต รัฐจะดำเนินกิจการเพื่อส่วนรวมเพื่อป้องกันการผูกขาดและเอาเปรียบ เช่น กิจการด้านสาธารณูปโภคต่าง ๆ ประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจแบบนี้ ได้แก่ ไทยและฟิลิปปินส์
4. ระบบเสรีนิยมหรือระบบทุนนิยม เป็นระบบที่อยู่ขวาสุด มีความเป็นประชาธิปไตยหรือประชาชนมีอิสระสูงสุด กล่าวคือ ประชาชนมีสิทธิที่จะผลิตและบริโภคได้ตราบเท่าที่ไม่ผิดกฎหมาย โดยใช้กลไกตลาดหรือกลไกราคาเป็นตัวตัดสินว่าจะผลิตอะไร อย่างไร และเพื่อใคร อีกทั้งมีสิทธิเป็นเจ้าของทรัพย์สินมากเท่าที่ตนหามาได้
ส่วนรัฐจะเข้าแทรกแซงทางเศรษฐกิจเท่าที่จำเป็นเพื่อความสงบสุขของประชาชนเท่านั้น ประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจแบบนี้ ได้แก่ ญี่ปุ่นและอเมริกา
ดังนั้น จะเห็นได้ว่าระบบเศรษฐกิจทั้ง 4 ระดับต่างก็มีเป้าหมายเดียวกันคือ เพื่อให้ประชาชนของตนอยู่ดีกินดี แต่วิธีการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายของแต่ละระบบเศรษฐกิจนั้นจะแตกต่างกันตามระดับความมีอิสระของแต่ละประเทศ และทุกประเทศจะมีปัญหาเศรษฐกิจเดียวกันคือ ทรัพยากรในการผลิตมีจำกัด
